VITA
de vita eiushis lifeC. Octavius Romae a.d. IX Kal. Octobres anni LXIII a.C.n. natus est, sororis Iulii Caesaris nepos, quem Caesar testamento adoptavit. Undeviginti annos natus exercitum privata impensa comparavit; cum Antonio et Lepido triumviratum iniit et proscriptiones fecit, in quibus Cicero periit. Agrippa duce Sextum Pompeium et apud Actium anno XXXI Antonium et Cleopatram vicit.
Gaius Octavius was born at Rome on 23 September 63 B.C., the grandson of Julius Caesar's sister; Caesar adopted him in his will. At nineteen he raised an army at his own expense; with Antony and Lepidus he formed the triumvirate and carried out the proscriptions in which Cicero died. With Agrippa as commander he defeated Sextus Pompeius and, at Actium in 31 B.C., Antony and Cleopatra.
Anno XXVII rem publicam restituisse dicitur et Augusti nomen accepit, ac deinceps auctoritate et potestatibus cumulatis rexit. Provincias et exercitum ordinavit, duo et octoginta templa uno anno refecit, urbem marmoream reliquit, leges de maritandis ordinibus tulit. Ianus Quirinus ter eo principe clausus est.
In 27 B.C. he was said to have restored the republic and received the name Augustus, ruling thereafter through authority and accumulated powers. He reorganized the provinces and the army, restored eighty-two temples in a single year, left Rome a city of marble, and passed laws encouraging marriage and children. The temple of Janus was closed three times in his reign.
Principatum eius clades Variana in Germania (anno IX p.C.n.) et mortes heredum electorum afflixerunt; Iuliam filiam ob adulteria relegavit. Tiberium adoptavit, Res Gestas suas ante mausoleum in aere incidendas scripsit, et Nolae a.d. XIV Kal. Septembres anni XIV p.C.n. mortuus est.
His later reign was darkened by the loss of three legions under Varus in Germany (A.D. 9) and by the deaths of his chosen heirs; he banished his own daughter Julia for adultery. He adopted Tiberius, wrote the record of his achievements, the Res Gestae, to be inscribed in bronze before his mausoleum, and died at Nola on 19 August A.D. 14.
TEMPORA
res gestaetimeline- 63 a.C.n.63 B.C.Romae nascitur, a.d. IX Kal. Oct.Born at Rome, 23 September.
- 44 a.C.n.44 B.C.Testamento Caesaris adoptatur.Adopted in Caesar's will.
- 43 a.C.n.43 B.C.Triumvir; proscriptiones.Triumvir; the proscriptions.
- 31 a.C.n.31 B.C.Apud Actium vincit.Victory at Actium.
- 27 a.C.n.27 B.C.Augustus appellatur.Named Augustus.
- 9 p.C.n.A.D. 9Clades Variana.The disaster of Varus.
- 14 p.C.n.A.D. 14Nolae moritur.Dies at Nola.
SENTENTIAE
verba ipsiusin his own wordsAnnos undeviginti natus exercitum privato consilio et privata impensa comparavi.
At the age of nineteen, on my own initiative and at my own expense, I raised an army.
Aug. RG 1
Post id tempus auctoritate omnibus praestiti, potestatis autem nihilo amplius habui quam ceteri qui mihi quoque in magistratu conlegae fuerunt.
After that time I excelled all in authority, but I had no more power than the others who were my colleagues in each magistracy.
Aug. RG 34
Quintili Vare, legiones redde!
Quinctilius Varus, give me back my legions!
Suet. Aug. 23
SCRIPTA IN ACTISHIS PIECES IN THE ACTA
—Nondum in Actis scripsit — mox scribet.He has not written for the Acta yet — his turn is coming.

